“By doubting we are led to question, by questioning we arrive at the truth.”

Peter Abelard, 1079-1142. Frans filosoof.

“The wise man doesn’t give the right answers, he poses the right questions.”

Claude Levi-Strauss, 1908-2009. Frans cultureel antropoloog.

“Je moet daar werken waar de energie naartoe gaat.”

L.J. Oudeman, 1954-... Theoloog, coach, therapeut.

“All our dreams can come true, if we have the courage to pursue them.”

Walt Disney, 1901-1966. Filmproducent.

“If you change the way you look at things, the things you look at change.”

Carl Gustav Jung, 1875 - 1961. Zwitsers psychiater.

“When people talk, listen completely. Most people never listen.”

Ernest Hemingway, 1899-1961. Amerikaans schrijver.

“It doesn’t take a lot of strength to hang on. It takes a lot of strength to let go.”

J.C. Watts, 1957-... Amerikaans politicus

“All that I seek, is already within me.”

Louise Hay, 1926-2017. Amerikaans schrijfster.

“An ounce of practice is worth more than tons of preaching.”

Mahatma Gandhi, 1869-1948. Indiaas politicus.

“After climbing a great hill, one only finds that there are many more hills to climb.”

Nelson Mandela, 1918-2013. Voormalig President van Zuid-Afrika.

“Silence is one of the great arts of conversation.”

Marcus Tullius Cicero, 106 v.Chr.-43 v. Chr. Romeins filosoof en politicus.

“You will either step forward into growth or you will step back into safety.”

Abraham Maslow, 1908-1970. Amerikaans klinisch psycholoog.

“Our greatest glory is not in never falling, but in rising every time we fall.”

Confucius, 551-479 voor Chr. Chinees leraar, politicus en filosoof.

“We have two ears and one mouth, so we should listen more than we say.”

Zeno of Citium, 334 v.Chr.-262 v.Chr. Grieks filosoof.

“Trust yourself. You know more than you think you do.”

Benjamin Spock, 1903-1998. Amerikaans arts.

“I am not afraid of storms for I am learning how to sail my ship.”

Louisa May Alcott, 1832-1888. Amerikaanse romanschrijfster.

“The curious paradox is that when I accept myself just as I am, then I can change.”

Carl Rogers, 1902-1987. Amerikaanse psycholoog en psychotherapeut.

“To ask the right question is already half the solution of a problem.”

Carl Gustav Jung, 1875-1961. Zwitsers psychiater.

“The most powerful weapon on earth is the human soul on fire.”

Ferdinand Foch, 1851-1929. Maarschalk van Frankrijk.

“You don’t learn to walk by following rules. You learn by doing, and by falling over.”

Richard Branson, 1950-.... Brits zakenman.

aanmelden
vraag stellen

onderweg door het donker

Loek (& Margreet)
Oosterwold, 21 december 2020

Voor het eerst in mijn leven zijn de ‘donkere dagen voor kerst’ zo beladen. Nooit eerder was ik onderdeel van een wereldwijde crisis. Ik ken natuurlijk mijn eigen donkere periodes, de grote en de kleine dieptepunten. Ik heb inmiddels geleerd hoe ik de uitweg vinden kan. 

Maar wat nu al negen maanden het leven, werken, denken en voelen van mensen beïnvloedt en kleurt, is van een heel andere, veel grotere orde. Het is zowel individueel donker, alsook collectief. Vrijwel iedereen wordt op de een of andere manier geraakt in zijn of haar bestaan. En daarnaast is er pijn en zorg, om onszelf, om de Ander, een enkele ander, vele anderen.

“De crisis legde bloot waar we zelf jarenlang doekjes om wonden.”

Vanuit de psychologie weten we dat een mens, die onder druk komt te staan – door welke oorzaak dan ook -, minder goed gaat functioneren. En on top of that, wordt het lastiger om onze minder “wenselijke” eigenschappen onder de duim te houden. Onze schaduwdelen manifesteren zich meer vrijelijk. We worden geconfronteerd met delen van onszelf en van anderen die we liever niet zagen. Ze doemen op uit het duister van ons eigen onbewuste en uiten zich in gedrag, gedachten en gevoelens, die niet passen bij de ideaalbeelden waar we ons liever aan spiegelen of waar we ons zo graag mee identificeren.

Dat alles maakt kwetsbaar. Onzeker. Angstig. En natuurlijk beïnvloedt dat ons dagelijks handelen. En de manier waarop we reageren op gebeurtenissen en op anderen.
Voor je het weet is het een vicieuze cirkel.

De afgelopen negen maanden hebben me niet alleen weer veel geleerd over mijzelf en over mijn werk. Ook schaduwaspecten van onze maatschappij en onze cultuur werden zichtbaar.
Dingen die we misschien wel wisten, maar liever niet zagen. De crisis legde bloot waar we zelf jarenlang doekjes om wonden. Ik denk onder andere aan het klimaat, aan de veronachtzaming van zorg en onderwijs, aan de haast waarmee we door de dagen en de wereld jachten.

Regeringen doen van alles om het het virus en de gevolgen ervan in de hand te krijgen.
Maar waar is de commissie van wijze vrouwen en mannen die zich terugtrekken in de stilte om een visie te ontwikkelen over een andere samenleving? De crisis wordt vooral bestreden door beleidsmakers, virologen en economen, en de mensen zoals jij en ik, die zich in meerdere of mindere mate voegen in dat waarvan gezegd wordt dat het “moet”.
Maar ik mis de betrokkenheid van de ethici, van de filosofen, en van andere vrije denkers bij de totstandkoming van de keuzes die vrijwel wekelijks in Den Haag gemaakt worden.
Waar visie ontbreekt verwildert een volk…”, leerde ik tijdens mijn studie van de wijsheidsliteratuur.

O ja, er is informatie genoeg. Het spoelt me vanaf het scherm tegemoet. Het is bijna ondoenlijk om het tot me te nemen en een standpunt te bepalen. Wat is wijs? Waar doe ik goed aan?

“Hoe verhoud ik me tot wat er wereldwijd gebeurt?”

Een direct antwoord op die vragen heb ik niet, maar innerlijk weet ik wat ik wil en wat ik kan doen. Het antwoord op mijn vragen ligt immers niet buiten mijzelf. Niet in de afhankelijkheid van de omstandigheden. Maar in mijn eigen authentieke manier om ermee om te gaan.
Dat betekent in de eerste plaats: naar binnen keren. Stil worden. Mediteren. Schrijven. Lezen. Naar muziek luisteren. Films kijken. Opruimen. Bewegen en … vieren.

Vandaag, 21 december om precies 11:05 staat de zon – op het noordelijk halfrond – op zijn meest zuidelijke positie (afhankelijk van op welk halfrond van de aarde je je bevindt) en voltrekt zich (in Nederland1)) de zogeheten winterzonnewende. Het ritme van de zon keert om. Daar sta ik dit jaar nog nadrukkelijker bij stil dan anders. Meestal ben ik aan het opleiden. (De stilte van de lock down schept ook mogelijkheden :-). Die zonnewende, dat doet wat met me. Ik vind het fijn dat langzaam maar onmiskenbaar de dagen weer lichter zullen worden.

Maar dit kosmische fenomeen heeft ook een collectievere betekenis.
Oude, vaak schriftloze, volkeren besteedden veel aandacht aan deze winterzonnewende. Na een periode van duisternis, was er vanaf dit keerpunt weer toenadering van het licht. Dat werd gevierd met grote vuren, die de zon symboliseren. Dit zogenaamde midwinterfeest staat ook bekend als het Joelfeest en hier ligt mogelijk een verbinding met ons kerstfeest. Sinds de vierde eeuw na Christus werd 25 december uitgeroepen tot het feest van de onoverwinnelijke zon. (Christus werd en wordt wel met de zon geassocieerd.) Met het vieren van deze ‘omkering van het licht’ lieten onze voorouders de lange donkere nacht achter zich. Die nacht stond symbool voor alle pijn, moeite, verlies en tegenslag die zij dat betreffende jaar hadden moeten doorstaan op hun levensweg. Dat werd openlijk benoemd, nog eens doorvoeld en besproken en daarna aan het vuur gegeven. (Verbranden is altijd een belangrijk ritueel geweest in processen van transformatie.)
Niemand wist overigens hoe het nieuwe er uit zou zien, maar dat maakte ook niet uit. Vanuit de duisternis kwam het licht hen tegemoet.

“Met het vieren van deze ‘omkering van het licht’ lieten onze voorouders de lange donkere nacht achter zich. “

Voor mij zit ‘em de crux in de bereidheid om naar de donkerte te kijken, in al zijn facetten en met al zijn schaduwen. Hoe voelt het daar en wat heeft het mogelijk te betekenen?
Dat gaat alleen als je je onzekerheid en het niet-weten voor lief neemt. Kan ik vrede hebben met de onvrede?
Langs deze weg verfijn ik mijn bewustzijn. Van daaruit treed ik vervolgens innerlijk vrijer de wereld opnieuw tegemoet.

Ik blijf dus gewoon doen wat ik altijd al doe als het leven op me drukt: de weg naar binnen gaan. Daar vind ik zorg, onzekerheid, soms angst, maar ook altijd hoop en vertrouwen. Vertrouwen dat er een weg is om te gaan. De weg uit de grote crisis zie ik (nog) niet voor me. Ik kan er mee leven dat het antwoord er nog niet is. Vrede met de onvrede.

Tijdens de bezinning van de afgelopen maanden heb ik in het artikel: Zorgen om de wereld van Elias Amidon (uit het tijdschrift Inzicht) voor mijzelf drie criteria gevonden die in mij resoneren. Ze helpen me om me niet af te keren of af te sluiten van wat er buiten aan de hand is. Ik deel ze graag met je.

  1. Leven uit een onverdedigd hart. Dat wil zoveel zeggen als, mijn hart open houden voor alles wat er is en niet passief of onverschillig worden. Opletten dat ik niet nodeloos of te snel in boosheid schiet, in irritatie of in argumenteren en oordelen.
  2. Vinden wat er toe doet. Intuitief te werk gaan, niet almaar zoeken of alleen maar denken, maar mezelf zien in het kleinere of grotere geheel en dan kunnen voelen wat er werkelijk toe zou doen.
  3. Het mooie doen, de goede daad. Is dit – wat ik doe – een daad die past bij waar de situatie om vraagt? Dostojewski schreef: “Schoonheid zal de wereld redden”.

“Voor mij zit ‘em de crux in de bereidheid om naar de donkerte te kijken, in al zijn facetten en met al zijn schaduwen.”

Het was voor ons persoonlijk een lastig jaar, met ziekte, pijn, tegenslag, verdriet en zakelijke zorgen.
Maar er was ook zo veel goeds, zoveel moois, zoveel schoonheid. Margreet en ik waren in staat om de verbinding met onszelf te voeden en ook die van ons samen. Wat een voorrecht. Het contact met onze kinderen, studenten en cliënten bleef levend en dynamisch. We konden ondanks alles toch een behoorlijk aantal maanden opleiden. We verzorgden een Masterclass Transformatie waar velen dankbaar voor waren. We namen een paar programma’s kritisch onder de loep en gaven ze opnieuw vorm. Ons team hield de gelederen gesloten en ging vele extra mijlen onder lastige omstandigheden. En dan is er sinds een maand onze geheel vernieuwde website (lof voor Studio True Stories)! We weten dat het wijs is om in tijden van tegenslag te investeren en te creëren. En wat zijn we blij dat we dat hebben durven doen.

Ik voel alles bij elkaar dankbaarheid en hoop. Die (nog) niet gekende weg vinden we. Er is immers geen weg terug.

We wensen je betekenisvolle dagen in deze uitdagende tijd.

1) De zonnewende vindt over de hele wereld op hetzelfde moment plaats, maar het lokale tijdstip hangt af van in welke van de 24 tijdszones je woont.  En ten zuiden van de evenaar is de zonnewende in december juist het begin van de zomer.